De betekenis van het woord consument is vrij eenvoudig: een consument is iemand die iets koopt voor zichzelf of voor het gezin, en niet voor een bedrijf of vereniging. Denk aan een persoon die schoenen koopt in de winkel, of online boodschappen doet. Het draait dus om het privé gebruik van een product of dienst. Bijna iedereen is regelmatig consument, zonder dat je daar altijd bij stilstaat. Overal waar je iets aanschaft als particulier, ben je consument.
Kopen voor eigen gebruik is het verschil
Het belangrijkste verschil tussen een consument en bijvoorbeeld een ondernemer, is het doel van de aankoop. Een consument koopt spullen of diensten om zelf te gebruiken. Dit kan gaan om van alles: boodschappen, kleding, meubels, een kopje koffie op het terras of een kaartje voor de bioscoop. Je koopt die dingen omdat je ze thuis wilt dragen, eten of gebruiken. Doe je aankopen namens een bedrijf, winkel of vereniging? Dan ben je geen consument, maar een zakelijke koper.
Rechten en bescherming van kopers
Als consument ben je extra beschermd door speciale regels. Dat heet consumentenrecht. Deze regels zorgen dat je eerlijk wordt behandeld als je een product of dienst aanschaft. Stel je koopt iets online en het werkt niet goed, dan heb je recht op garantie en kun je het product vaak terugsturen. Winkels en webshops moeten je duidelijk informeren over wat je koopt, de prijs, levertijd en wat je kunt doen bij klachten. Dat is anders dan wanneer je als bedrijf inkoopt. Voor bedrijven gelden minder beschermende regels, omdat zij geacht worden meer kennis te hebben van zaken doen.
Overal consument, altijd zelfde rechten
Het maakt niet uit of je online of in een gewone winkel iets koopt: als privé persoon krijg je altijd dezelfde bescherming van de wet. Zelfs als je iets in het buitenland bestelt bij een webshop uit Europa, gelden de consumentenregels. Stel je koopt nieuwe oordoppen via internet en ze blijken niet goed te werken, dan mag je meestal binnen 14 dagen het product terugsturen en krijg je je geld terug. Die regels zorgen voor eerlijkheid en duidelijkheid tussen kopers en verkopers.
Voorbeelden van consumenten in het dagelijks leven
Iedereen die iets aanschaft voor zichzelf of het huishouden valt onder deze groep.
- Koop je shampoo bij de drogist
- een nieuwe fiets bij de fietsenmaker
- een treinkaartje bij het station
- een abonnement afsluit voor internet of telefonie (privégebruik)
De bedrijven moeten jou als consument juist behandelen en mogen bijvoorbeeld geen onverwachte kosten rekenen.
De rol van consument in de economie
Zonder consumenten kunnen bedrijven bijna niets verkopen. Winkels, restaurants, bioscopen en webshops draaien op mensen die voor eigen gebruik betalen. Als veel mensen iets willen kopen, bijvoorbeeld een populaire game of nieuw soort kleding, dan kan dat invloed hebben op wat winkels aanbieden en hoeveel iets kost. Consumenten bepalen met hun keuzes dus mee wat er in de schappen ligt. Ook wordt duurzaamheid steeds belangrijker. Als veel consumenten vragen om milieuvriendelijke producten, gaan bedrijven daar meer aandacht aan geven.
Meest gestelde vragen over consument zijn
- Heb ik recht op garantie als consument?
Als consument heb je altijd recht op garantie bij een aankoop, ook online. Werkt iets niet zoals beloofd? Dan moet de winkel of webshop dat oplossen. - Is een vereniging ook een consument als zij iets koopt?
Een vereniging of bedrijf geldt niet als consument. Alleen een particulier die iets koopt voor zichzelf of het gezin wordt gezien als consument. - Beschermen de regels mij ook als ik iets tweedehands koop van een particulier?
Koop je iets tweedehands van een andere persoon via bijvoorbeeld Marktplaats? Dan gelden de beschermende regels voor particuliere consumenten meestal niet. Alleen als je iets koopt bij een professionele handelaar heb je die rechten als consument. - Hoe weet ik of ik als consument beschermd ben?
Koop je iets voor privégebruik en niet voor je werk of een bedrijf? Dan ben je beschermd als consument door speciale regels. - Mogen winkels extra kosten rekenen aan een consument?
Winkels mogen als iemand iets koopt geen onverwachte of verborgen extra kosten rekenen aan een consument. Alle kosten moeten vooraf duidelijk zijn.